به گزارش همشهری آنلاین، در شرایط فعلی، ظرفیت تولید روزانه بنزین در پالایشگاههای کشور به حدود ۱۰۸ میلیون لیتر رسیده است؛ رقمی که پیش از جنگ حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز بود. در کنار این تولید پالایشگاهی، بخشی از تامین سوخت از محل تولیدات اختلاطی پتروشیمیها انجام میشود که پیش از آغاز بحران حدود ۱۸ میلیون لیتر در روز بود اما اکنون به حدود ۱۲ میلیون لیتر کاهش یافته است.
همزمان واردات بنزین نیز با افت محسوسی مواجه شده است. پیش از شرایط اخیر، ایران روزانه حدود ۱۵ میلیون لیتر بنزین وارد میکرد اما اکنون این میزان واردات به حدود ۸ میلیون لیتر در روز کاهش یافته و حتی برآوردها نشان میدهد ممکن است این عدد به ۵ میلیون لیتر هم برسد.
سبقت تقاضا از عرضه بنزین
ظرفیت عرضه روزانه بنزین کشور اکنون به حدود ۱۲۵ میلیون لیتر برسد؛ این در حالی است که تقاضای فعلی روزانه به ۱۳۴ میلیون لیتر رسیده و پیشبینی میشود در سه ماه تابستان مصرف روزانه از مرز ۱۴۰ میلیون لیتر عبور کند. به این ترتیب کشور در ماههای پیش رو با کسری روزانه حدود ۱۵ میلیون لیتر بنزین مواجه خواهد بود.
فشار ناترازی بنزین تنها به کمبود عرضه محدود نمیشود. برآوردها نشان میدهد کشور امسال بین ۸ تا ۹ میلیارد دلار برای واردات بنزین هزینه خواهد کرد؛ رقمی که در شرایط محدودیت منابع ارزی، فشار مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد میکند.
۳ سناریوی دولت برای مهار مصرف
در چنین شرایطی دولت سه سناریو را برای مدیریت مصرف و کاهش فشار بر شبکه تامین سوخت در دستور کار قرار داده است.سناریوی نخست کاهش سهمیه دوم کارت سوخت است. در این مدل سهمیه به ۴۰ لیتر کاهش مییابد. منطق این طرح آن است که بنزین تولید داخل با نرخ یارانهای در اختیار مردم قرار گیرد اما مصرف مازاد با قیمت بالاتر محاسبه شود. سناریوی دوم حفظ سهمیه فعلی است اما نرخ بنزین آزاد یا نرخ جایگاه به ۱۵ هزار تومان افزایش پیدا میکند. سناریوی سوم هم ترکیبی از دو مدل قبلی است؛ به این معنا که هم سهمیه دوم کاهش پیدا کند و هم نرخ سوم یا نرخ آزاد به حدود ۸ هزار تومان برسد.
مدیریت مصرف؛ ضرورتی اجتنابناپذیر
بررسیهای انجامشده از سوی نهادهای کارشناسی نشان میدهد هرگونه اصلاح قیمت باید با حساسیت بالا انجام شود و نرخ بنزین فعلاً نباید از محدوده ۸ تا ۸ هزار و ۵۰۰ تومان فراتر برود.
کارشناسان هشدار میدهند: ادامه روند فعلی مصرف، علاوه بر افزایش وابستگی به واردات و فشار بر منابع ارزی، میتواند کشور را در شرایطی قرار دهد که تصمیمگیریهای سختتری اجتنابناپذیر شود و عبور از شرایط فعلی بدون مشارکت مردم در صرفهجویی و اجرای سیاستهای دقیق مدیریت مصرف ممکن نخواهد بود. اگر حدود ۲۵ میلیون خودرو فعال در کشور فقط روزانه ۶۰۰ سیسی کمتر مصرف کنند، معادل ۱۵ میلیون لیتر صرفهجویی روزانه ایجاد میشود؛ رقمی که میتواند کل کسری فعلی بنزین کشور را جبران کند.
۸ راهکار عبور موقت از ناترازی
۱- اصلاح سهمیهبندی بنزین: نخستین اقدام میتواند بازنگری در سهمیههای فعلی باشد. کاهش سهمیه دوم کارت سوخت بدون دست زدن به سهمیه پایه خانوار، یکی از گزینههایی است که میتواند مصرف غیرضروری را کنترل کند و فشار روانی کمتری نسبت به افزایش ناگهانی قیمت داشته باشد.
۲- توسعه حملونقل عمومی: مترو، اتوبوس و ناوگان حملونقل عمومی همچنان موثرترین ابزار کاهش مصرف بنزین هستند. سرمایهگذاری سریع در توسعه ناوگان شهری میتواند وابستگی به خودروهای شخصی را کاهش دهد.
۳- استفاده مشترک از خودرو: بخش بزرگی از سفرهای روزانه درونشهری با خودروهای تکسرنشین انجام میشود. توسعه فرهنگ استفاده مشترک از خودرو، بهویژه در مسیرهای پرتردد، میتواند مصرف سوخت را به شکل محسوسی کاهش دهد.
۴- حذف سفرهای غیرضروری: گسترش خدمات دیجیتال در بانکها، ادارات و فروشگاهها نقش مهمی در کاهش تردد شهری دارد. هر مراجعه حضوری که به خدمات آنلاین تبدیل شود، به معنای کاهش مصرف بنزین در مقیاس ملی است.
۵- کنترل فنی خودروها: خودروهایی که تنظیم موتور مناسب ندارند یا سیستم سوخترسانی آنها دچار ایراد است، مصرف بیشتری دارند. الزام معاینه فنی دقیق و سرویس دورهای میتواند بخشی از مصرف اضافی را حذف کند.
۶- اصلاح الگوی رانندگی: شتابگیری ناگهانی، ترمزهای مکرر و رانندگی پرسرعت مصرف سوخت را بالا میبرد. آموزش عمومی درباره رانندگی اقتصادی میتواند اثر قابل توجهی بر مصرف ملی داشته باشد.
۷- تعیین تکلیف فرسودهها: بخش مهمی از ناوگان خودرویی کشور مصرف سوخت بالاتر از استاندارد دارد. خروج تدریجی خودروهای فرسوده از چرخه تردد، یکی از سیاستهای بلندمدت اما ضروری در مدیریت مصرف است.
۸- خاموش کردن خودرو در توقف: روشن نگه داشتن خودرو هنگام توقفهای چند دقیقهای سهم قابل توجهی در هدررفت سوخت دارد. فرهنگسازی برای خاموش کردن خودرو در توقفهای بالای یک دقیقه میتواند در مقیاس کلان اثرگذار باشد.
نظر شما